Psycholog

          Pierwszym zadaniem psychologa we wczesnej interwencji jest zebranie istotnych informacji na temat dotychczasowego rozwoju dziecka oraz szczegółowa diagnoza jego funkcjonowania poznawczego i społeczno-emocjonalnego. Psycholog patrzy na dziecko w sposób całościowy, w pierwszej kolejności sprawdza, czy trudności zgłaszane przez rodziców są rzeczywiście niepokojące z punktu widzenia rozwoju dziecka. W dalszej kolejności poszukuje przyczyn pojawiającego się problemu, dlatego zdarza się nierzadko, że zaleca konsultacje u innych specjalistów. Diagnoza przeprowadzana jest w oparciu o wywiad z opiekunami, obserwację dziecka, próby kliniczne oraz standardowe metody diagnostyczne. Badanie ma formę bardzo przyjemną – przypomina ono zabawę, na podstawie której psycholog ocenia poziom funkcjonowania małego pacjenta (to, czy rozumie polecenia, potrafi je wykonać, w jaki sposób to robi, jak zachowuje się w kontakcie z innymi dziećmi, dorosłymi). Trafna i wnikliwa diagnoza jest podstawą formułowania celów terapii dla dziecka. Psycholog, który opiekuje się rodziną monitoruje jego rozwój i  pozostaje w stałym kontakcie z rodzicami, na bieżąco przekazując informacje odnośnie postępów terapeutycznych. Wspiera ich także w rozwijaniu swoich kompetencji wychowawczych i przekazuje im wskazówki do pracy w środowisku domowym. Jeśli natomiast na dany moment nie ma potrzeby wdrażania jakichkolwiek form usprawniania, specjalista zaleca okresowe konsultacje i w ten sposób dziecko pozostaje pod ścisłą kontrolą, a rodzina może czuć się zaopiekowana.

            W przypadku, kiedy rodzic jest zaniepokojony rozwojem swojego dziecka i nie jest pewien do jakiego specjalisty zgłosić się, to najlepszym wyborem na początek będzie właśnie psycholog dziecięcy. Zapozna się wstępnie z problemem i w razie konieczności przekieruje rodzinę do innego specjalisty (logopedy, fizjoterapeuty, terapeuty SI, neurologa, psychiatry dziecięcego).

Logopeda

         We wczesnej interwencji logopedycznej upatruje się szansy na osiągniecie najlepszych efektów terapeutycznych w przypadku dziecka zagrożonego niepełnosprawnością lub niepełnosprawnego.
Terapia logopedyczna to często systematyczna i długotrwała praca specjalisty, która ma na celu zapobiegać rozwijaniu się czy pogłębianiu deficytów w zakresie mowy i komunikacji. Celem pracy logopedy we wczesnym wspomaganiu jest usprawnianie pracy narządów artykulacyjnych poprzez stymulacje obszaru ustno-twarzowego, usprawnianie komunikacji i wspieranie pozostałych sfer rozwoju, ściśle powiązanych z mową. Pomaga on rodzicom w momencie pojawienia się problemów z oddychaniem, ssaniem, połykaniem, gryzieniem czy przeżuwaniem pokarmów. Niezwykle ważna jest tutaj współpraca z rodzicem małego pacjenta, który w środowisku domowym stosuje się do wskazówek, jakie otrzymuje od prowadzącego specjalisty.

Kiedy należy zgłosić się do logopedy?
              Nieprawidłowości, jakie mogą mieć wpływ na rozwój mowy, można zaobserwować już w pierwszym roku życia dziecka. Ważna jest świadomość, by opieką logopedyczną obejmować od urodzenia te dzieci, które znajdują się w grupie ryzyka – m.in. wcześniaki, dzieci z ciąż o przebiegu mocno obciążonym i okołoporodowych komplikacjach oraz dzieci ze stwierdzoną już niepełnosprawnością. Dzięki dużej plastyczności mózgu w tym okresie znacznie łatwiej jest korygować zaburzone funkcje. W przypadku dzieci niebędących w grupie zagrożonej niepełnosprawnością od momentu urodzenia, w oparciu o własną wiedzę dotyczącą małego człowieka w jego pierwszych latach życia, należy zwrócić uwagę na odstępstwa od istniejących norm rozwojowych. Warto przy tym pamiętać jednak, że każde dziecko rozwija się swoim własnym tempem i jest to zupełnie naturalnym zjawiskiem. Na pewno niepokoić rodzica powinien opóźniony rozwój mowy, brak reakcji dziecka na głośne dźwięki, nieprawidłowości w budowie jamy ustnej czy ciągłe oddychanie przez otwartą buzię. By nie zamartwiać się niepotrzebnie lub też niczego nie przegapić dobrze udać się na wizytę kontrolą – specjalista wyjaśni, co się dzieje i w razie potrzeby udzieli wskazówek.
I pamiętać, że w przypadku dzieci, które rozwijają się prawidłowo najlepszym źródłem stymulacji są kochający rodzice i przyjazne, bezpieczne otoczenie, w którym dziecko może wzrastać.

Fizjoterapeuta

            Wczesne rozpoznanie zaburzeń u małego dziecka umożliwia szybkie wdrożenie oddziaływań rehabilitacyjnych. Dzięki temu dajemy małemu człowiekowi szanse na wyrównanie lub ograniczenie deficytów rozwojowych już od pierwszych miesięcy życia. Rehabilitacją ruchową zajmują się właśnie fizjoterapeuci, którzy za pomocą odpowiednio dobranych metod (np. NDT Bobath, metoda Vojty) dążą do osiągnięcia prawidłowych wzorców ruchowych. Przed zastosowaniem jakichkolwiek form oddziaływań terapeutycznych wobec dziecka specjalista przeprowadza z rodzicem dokładny wywiad, dokonuje wnikliwej obserwacji i badania oraz ustala cele dalszej pracy.

Kiedy warto zwrócić się do fizjoterapeuty?
           
Od narodzin dziecko pozostaje pod kontrolą pediatry. Po ukończeniu 6 tygodnia (ale przed ukończeniem 12.) ustanowiony został obowiązek kontroli stawów biodrowych u ortopedy. W przypadku, kiedy badanie nie wykaże nieprawidłowości, rodzice często nie widzą potrzeby wizyty u fizjoterapeuty.

A to właśnie ten specjalista posiada najbardziej holistyczne spojrzenie na rozwój motoryczny małego człowieka.
Warto udać się na taką wizytę około 3 miesiąca życia niemowlęcia. Fizjoterapeuta wówczas sprawdzi, jak dziecko radzi sobie i czy na pewno nie potrzebuje dodatkowego wsparcia. To najlepszy czas na wykrycie możliwych nieprawidłowości i podjęcie natychmiastowych działań. Na tak wczesnym etapie często wystarcza sama zmiana sposobu pielęgnacji niemowlęcia. W przypadku tych dzieci, które trafiają do gabinetów później, działania terapeutyczne wymagają znacznie więcej pracy zarówno ze strony fizjoterapeuty, jak i rodzica.
              Do fizjoterapeuty warto udać się również po rzetelne wskazówki dotyczące sposobu pielęgnacji niemowlęcia  (tak, aby wspierać jego rozwój). Taka wizyta może pomóc też rodzicom znaleźć odpowiedzi na pytania pozornie nie związane z jego dziedziną, np. o przyczynę częstego płaczu dziecka, pojawiających się kolek czy problemów ze ssaniem.
I jeśli nie profilaktycznie, to na pewno należy udać się do fizjoterapeuty w momencie, kiedy coś w rozwoju dziecka zaczyna rodziców niepokoić. Warto już w okresie trwania ciąży poszerzać swoją wiedzę o kolejnych etapach rozwoju małego człowieka i sposobach jego pielęgnacji.

Bo wczesna interwencja wobec dziecka to także szereg oddziaływań mających miejsce już w okresie prenatalnym!

Świadomy Oddech

Dzieci potrzebują wskazówek do tego, by nauczyć się oddychać świadomie.
                 Oddech jest filarem uważności, której dzieci powinny doświadczać już od najmłodszych lat. Spokojny, głęboki oddech obniża napięcie i pomaga osiągnąć stan odprężenia. Warto zagłębić się w te życiowe sytuacje, które sprawiają dzieciom trudności. Powolny, świadomy oddech pomaga obniżyć lęk, daje poczucie kontroli i rozwija umiejętność samoregulacji.

A oto jeden ze sposobów, jak w przyjemny i atrakcyjny sposób uczyć najmłodszych świadomego oddechu – najlepiej od zaraz : )

„Siłowanki” – dzikie harce, których potrzebuje każda rodzina

„Siłowanki” to na pozór chaotyczne zabawy, które mogą pielęgnować bliskie relacje.

                „Czerpiąc inspirację z gimnastyki, sportów walki, baletu, tradycyjnych dyscyplin sportowych, a nawet zachowań zwierząt, autorzy przedstawiają kilkadziesiąt ilustrowanych propozycji wspólnych zabaw dla dzieci i rodziców z obszernym komentarzem na temat ich znaczenia.”

– tego właśnie szukałam – konkretnych propozycji zabaw relacyjnych dla rodziców – i natrafiłam na tę książkę.

               Poszukiwałam takiego rodzaju aktywności dziecka z opiekunem, który będzie pełen spontaniczności i radości. Chodziło mi nie tyle o wspieranie rozwoju fizycznego, co właściwie o rozwijanie tej relacji. W trakcie zabaw siłowych, o których mowa w książce, następuje pewnego rodzaju „rozhamowanie” – nie ma tu miejsca na to, by przejmować się swoim wyglądem, czy obawiać się siniaka. Tu liczy się kreatywność, improwizacja i nieustanny kontakt ze sobą.

               „Siłowanki” są zabawą niegrzeczną, głośną, ale jakże potrzebną dziecku do uwolnienia pokładów energii i osiągnięcia swego rodzaju odprężenia.

                W książce znajduje się ponad 60 zabaw dla dzieci w wieku od 1. do 12. roku życia. Więcej jest jednak tych dla dzieci starszych, dla przedziału wiekowego 1-3 mamy około 25 zabaw, które można samemu dowolnie modyfikować według potrzeb. Przy każdej zabawie podany jest orientacyjny przedział wiekowy oraz stopień trudności. Mamy także ilustrację i dokładny opis ćwiczenia.

 

Co wspieramy – czyli z punktu widzenia psychologa dziecięcego:

  • zabawę relacyjną – cała aktywność nie jest ukierunkowana na przedmioty, a na drugiego człowieka; buduje się bliska relacja między dzieckiem a rodzicem, zwłaszcza w trakcie zabaw na podłodze, gdy rodzic schodzi do poziomu dziecka, by dołączyć do jego świata;
  • wyzwalamy pozytywne emocje– zabawa jest przepełniona radością i przyjemnością;
  • rozwijamy spontaniczność, kreatywne myślenie, umiejętności improwizacji;
  • wspieramy rozwój fizyczny, wzmacniamy poszczególne partie mięśni, rozwijamy umiejętności motoryczne, koordynację wzrokowo – ruchową, kontrolę nad własnym ciałem, świadomość ciała;
  • rozładowujemy napięcie, mamy możliwość zademonstrowania trudnych, tłumionych emocji, wzmacniamy dobre samopoczucie psychiczne;
  • przełamujemy wzorzec „grzecznego dziecka” – zabawy uczą bezpośredniego okazywania uczuć i potrzeb, łatwiej dziecku wyrazić swoje zdanie, staje się mniej zależne od opinii innych osób;
  • rozwijamy umiejętności radzenia sobie z frustracją, osiągania ważnych dla siebie celów, przestrzegania zasad gry, przegrywania;
  • rozwijamy inteligencję emocjonalną, samoregulację – dziecko uczy się wprowadzać w stan pobudzenia, ale i wyciszenia po zabawie, odczytywania uczuć i gestów drugiej osoby, z którą pozostaje w kontakcie;
  • rozwijamy umiejętność współpracy;
  • dorosłemu umożliwiamy zejścia do poziomu dziecka i zobaczenia świata z perspektywy jego potrzeb i emocji;

Tak więc dużo SIŁY i do ZABAWY : )