„Niezbędnik rodzica wcześniaka”

       Cenna książka, dla rodziców, ale i dla specjalistów. Wydawana co roku, ulepszana przez Fundację Wcześniak Rodzice – Rodzicom. Można ją otrzymać za darmo pisząc do fundacji i prosząc o publikację.
       Zawiera wiele przydatnych informacji na temat pierwszych dni po przedwczesnym porodzie w szpitalu – karmienia dziecka, pielęgnacji, funkcjonowania oddziału, przeżyć emocjonalnych całej rodziny.

          Dalsza część zawiera wskazówki dotyczące dalszego postępowania po powrocie ze szpitala: Opisy różnych problemów zdrowotnych dzieci przedwcześnie urodzonych, rehabilitacji, podstawowych kontroli u specjalistów, karmienia i pielęgnacji. Cenny przewodnik, zwłaszcza, że przygotowując się do ciąży i porodu raczej nie bierze się pod uwagę przedwczesnego rozwiązania. Zwykle wszystko dzieje się nagle, a taka garść informacji na początek wydaje się bardzo pomocna.

 

Spis treści:

Rozdział 1. POBYT W SZPITALU
1.1. Kim jest wcześniak?
1.2. Pierwsze dni po porodzie – terminy i pojęcia.
1.3. Karmienie piersią.
1.4. Jak sobie radzić w szpitalu? Porady dla rodziców.
1.5. Starsze rodzeństwo wcześniaka
1.6. Stawanie się rodzicem wcześniaka. Zrozumienie emocji daje siłę.
1.7. Duchowość dziecka – wcześniaka.

Rozdział 2. POWRÓT DO DOMU
2.1. Przygotowanie do wyjścia Waszego dziecka ze szpitala
2.2. Organizacja życia domowego.
2.3. Wskazówki dotyczące pielęgnacji.
2.4. Podstawowe kontrole i specjaliści.
2.5. Przeżycia emocjonalne rodziców wcześniaków.
2.6. Grupy wsparcia dla rodziców – jak je zorganizować?
2.7. Kolejne dziecko po wcześniaku? – przykłady z życia wzięte.

Rozdział 3. ROZWÓJ I ZDROWIE WCZEŚNIAKA
3.1. Szczepienie u noworodków urodzonych przedwcześnie.
3.2. Retinopatia wcześniaków.
3.3. Wybór metody rehabilitacji.
3.4. Wcześniak – perspektywa integracji sensorycznej.
3.5. Mleko matki to lekarstwo dla wcześniaka.
3.6. Rady na przyszłość.
3.7. Wczesne wspomaganie Integracji Sensorycznej wcześniaków z Memolą.

Rozdział 4. INFORMACJE PRAWNO – SPOŁECZNE
4. 1. Urlop macierzyński, rodzicielski i ojcowski.
4.2. Zasiłek i urlop wychowawczy.
4.3. Kwestie prawne związane z niepełnosprawnością dziecka.
4.4. Pozostałe zasiłki i świadczenia.
4.5. Program Rodzina 500 Plus
4.6. Konsekwencje podatkowe dla beneficjentów Fundacji

Rozdział 5. FUNDACJA WCZEŚNIAK RODZICE – RODZICOM
5.1. Historia powstania Fundacji Wcześniak
5.2. Główne cele i działalność statutowa Fundacji.
5.3. Subkonta i świadczona pomoc.
5.4. Plany na przyszłość.

Rozdział 6. SPECJALNA CZĘŚĆ DLA OJCÓW WCZEŚNIAKÓW
6.1. Jak ojciec dziecka może pomóc kobiecie po porodzie przedwczesnym?
6.2. Hospitacja wcześniaka z punktu widzenia ojca.
6.3. Poznaj losy innych ojców wcześniaków.

Rozdział 7. DODATEK DLA LEKARZY PIERWSZEGO KONTAKTU
7.1. Definicja i epidemiologia.
7.2. Powikłania u wcześniaków – okres noworodkowy.
7.3. Opieka nad wcześniakiem i powrót do domu.

Rozdział 8. BAJKI DLA WCZEŚNIAKÓW I KSIĄŻKI DLA ICH RODZICÓW
8.1. Adam Bryś „Awaryjne lądowanie”.
8.2. Adam Bryś „Granice. Bajka o myszce Gabrysi”.
8.3. Lidia Nowicka – Łypczak „Dotyk serca”.
8.4. Karolina Kubilus „Dźwięki innego bębna”.
8.5. Marta Spyrczak „Za wcześnie”.

Rozdział 9. ANKIETA FUNDACJI WCZEŚNIAK „NARODOWY SPIS WCZEŚNIAKÓW”
9.1. Omówienie wyników ankiety „Narodowy spis wcześniaków z lat 2012 – 2017.

Kangurowanie, czyli opieka wyjątkowa

Kangury w Polsce

15 maja 2017 roku w ramach Światowego Dnia Kangurowania środowisko medyczne rozpoczęło ogólnopolska kampanię informacyjną pod hasłem „Rodzice Kangury”.

Celem inicjatywy jest poszerzenie świadomości na temat kangurowania i uwrażliwienie rodziców na znaczenie tego rodzaju kontaktu z dzieckiem od pierwszych chwil narodzin oraz dotarcie do środowisk medycznych w celu umożliwienia rodzicom wdrażania tej wyjątkowej formy opieki nad dzieckiem.

 

Czyli POPULARYZACJA – i wśród rodziców i wśród szpitali –  no i super!

Bo jak pokazują raporty w naszym kraju wciąż niewiele mówi się o możliwości kangurowania na oddziałach i w domach. A mamy do tego prawo.

Według Standardów postępowania medycznego przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych z zakresu opieki okołoporodowej sprawowanej nad kobietą w okresie fizjologicznej ciąży, fizjologicznego porodu, połogu oraz opieki nad noworodkiem”, zawartych w Rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 20 września 2012r., należy po porodzie umożliwić dziecku nieprzerwany kontakt z matką „skóra do skóry” trwającym minimum 2 godziny, o ile stan zdrowia matki i dziecka na to pozwala. Ocena noworodka w skali Apgar również może odbyć się na brzuchu matki. Pozostałe pomiary masy ciała czy długości noworodka można dokonać w późniejszym czasie.

Niestety tylko 11% badanych w naszym kraju potwierdziło, że miało taką możliwość. W większości przypadków pierwszy kontakt matki z dzieckiem trwał około 30 minut, a nierzadko miał on formę jedynie symboliczną ( 5 minut w ramionach u mamy). 

Dlaczego tak się dzieje?

Pewnie po części dlatego, że nie wszystkie mamy wiedzą, że mają do tego prawo.
Nie wszyscy też wiedzą, jakie to ważne i dobre dla dziecka i matki. I że warto o to powalczyć?!

Czasami trzeba. Niestety. I mówimy tutaj o MINIMUM, czyli o kontakcie skóra do skóry przez jedyne 2 godziny po narodzinach w szpitalu. Namiastka kangurowania, ale jakże ważna w tych pierwszych chwilach życia razem. Najczęściej, w odniesieniu do dzieci urodzonych o czasie, po upływie tych dwóch godzinach już nie kontynuuje się kangurowania.

A jak to wygląda w przypadku wcześniaków?

Są już nieliczne szpitale, które dostosowują oddziały i personel do wdrażania metody kangurowania rozumianej nieco inaczej (według standardów WHO), a idącej znacznie dalej. Taka opieka o charakterze długoterminowym i ciągłym służy przede wszystkim dzieciom przedwcześnie urodzonym. Dokładnie! Takie wyzwania!

Na czym polega to właściwe kangurowanie?

Kangaroo Mother Care (KMC) to określenie przyjęte przez Światową Organizację Zdrowia, oznaczające całościowy rodzaj opieki nad nowo narodzonym dzieckiem, polegający na bliskości – dotyku skóra do skóry matki i dziecka. To metoda, która służy osiągnięciu lepszego samopoczucia zarówno matki, jak i noworodka. WHO podkreśla 3 ważne komponenty tej formy opieki:

– kontakt skóra do skóry

– karmienie piersią

– wsparcie dla rodziców

 

W tym ujęciu kontakt skóra do skóry jest podstawą tej formy opieki, jednak ważny jest również sposób karmienia dziecka oraz wsparcie oferowane rodzicom przez personel medyczny, zarówno w szpitalu, jak i w domu, gdzie kangurowanie powinno być kontynuowane.

Kontakt skóra do skóry powinien być zachowany od momentu urodzenia, w sposób ciągły (z krótkimi przerwami na czynności pielęgnacyjne lub medyczne), do momentu, aż dziecko nie będzie czuło potrzeby bycia tak blisko matki i samo zrezygnuje. Moment narodzin jest najbardziej odpowiednim czasem do rozpoczęcia kangurowania, jednak biorąc pod uwagę stan zdrowia noworodków, warunki rozpoczęcie są ściśle określone przez wytyczne WHO (wymagany jest stabilny oddech, odpowiednia waga i technika).

Kontakt skóra do skóry jest najlepszą okazją do rozpoczęcia karmienia piersią. Dziecko w tej pozycji samo przesuwa się w kierunku piersi, zaczyna ich dotykać i przez to stymulować do produkcji mleka. Ssąc pierś otrzymuje najlepszy pokarm z możliwych, a wraz z nim przeciwciała chroniące i zwalczające infekcje.

Bardzo istotna we wczesnej fazie kangurowania, jak i na etapie późniejszym jest współpraca pomiędzy pracownikami służby zdrowia a rodzicami. Wykwalifikowany personel wprowadza rodziców w technikę kangurowania, koryguje pozycję, monitoruje stan zdrowia dziecka i wdraża rodziców do samodzielnego operowania tą metodą w późniejszym okresie, kiedy już wraz z dzieckiem opuszczą szpital.

 

Jak to działa?

Metoda ta miała swój początek w takich miejscach, w których dostęp do inkubatorów i specjalistycznej opieki medycznej w przypadku wcześniaków i dzieci o niskiej masie urodzeniowej był niemożliwy.  Dzięki niej ci mali ludzie dostali od swoich mam szanse na przeżycie.

Położenie nagiego noworodka na gołym brzuchu i piersi mamy jest najważniejszym elementem techniki kangurowania. Dzięki temu:

1. Stabilizuje się akcja serca dziecka, ciśnienie krwi, co ogranicza możliwość wystąpienia wylewów dokomorowych.

     2. Stabilizuje się oddychanie oraz nasycenie tlenem, ogranicza to ryzyko bezdechów, kiedy płuca małego człowieka nie funkcjonują jeszcze całkowicie prawidłowo

3. Termoregulacja – kontakt skóra do skóry pozwala utrzymać odpowiednia temperaturę ciała niemowlęcia. To bardzo istotna kwestia, ponieważ noworodek narażony jest na szybką utratę ciepła. Podczas kangurowania następuje synchronizacja cieplna matki i dziecka – kiedy temperatura dziecka spada, temperatura matki rośnie, by dostarczyć mu potrzebnego ciepła. Natomiast, gdy temperatura niemowlęcia rośnie, temperatura matki maleje, by ochładzać jego ciało. Co ciekawe, każda pierś może stymulować dziecko niezależnie od siebie – w przypadku kangurowania bliźniąt – kiedy jedno z nich potrzebuje ciepła, pierś, na której leży dogrzewa je. W przypadku, kiedy w tym samym czasie drugi noworodek potrzebuje ochłodzenia, druga pierś obniża temperaturę jego ciała. Takie nadzwyczajne zdolności posiadają jedynie kobiety. W przypadku kangurowania przez ojca należy monitorować temperaturę, gdyż jego ciało nie jest wyposażone w mechanizm synchronizacji.
 
4. Pomiędzy matką a dzieckiem wykształca się przywiązanie jako podstawa jakości późniejszych związków z ludźmi i rozwoju emocjonalnego. Leżąc na piersi matki niemowlę otwiera oczy, patrzy na matkę, czuje jej zapach, ciepło, bezpieczeństwo. Matka, które kangurują czuje się bardziej kompetentna w roli rodzica, ma poczucie, że pomaga swojemu maleństwu, a nie biernie przygląda się zza szyby inkubatora. Kangurowanie stawia matkę (rodziców) w centrum wszelkich oddziaływań w walce o zdrowie dziecka. A to daje siłę. Kontakt skóra do skóry wyzwala także uwalnianie oksytocyny, która zmniejsza napięcie i zapobiega objawom depresji poporodowej.

 

5. Rodzice lepiej znoszą pobyt na Oddziale Intensywnej Terapii Noworodków – kangurowanie daje im namiastkę tej wizji przyjścia na świat dziecka, jaką mieli zanim poród okazał się przedwczesny. Dzięki kangurowaniu mogą być blisko siebie, jak szybko tylko się da. Z kolei niemowlęta pozostając przy matce unikają silnego, długotrwałego stresu, towarzyszącego separacji i wzmacnianego przez dużą ilość nowych bodźców dochodzących z sali intensywnej terapii (zapach środków dezynfekujących, światła, głośne dźwięki). Płacząc dziecko sili się i traci cenne kalorie, które są mu potrzebne do wzrostu. Długo utrzymujący się poziom kortyzolu we krwi zaś powoduje, że neurony obumierają w szybszym tempie, co zakłóca powstawanie połączeń nerwowych. Przy matce dziecko stabilizuje się szybciej, słyszy znany głos, czuje jej zapach, bicie serca, oddech, ciepło, czuje się bezpieczniej i szybciej przybiera na wadze.
 
6. Spokojniejszy sen – dziecko uspokaja się w kontakcie skóra do skóry, co zapewnia mu lepszą jakość snu.
 
7. Kontakt skóra do skóry łagodzi ból, jakiego dziecko doświadcza podczas niezbędnych procedur medycznych w szpitalu.
 
 8. Dzięki temu, że szybciej stabilizują się funkcje życiowe niemowlęcia, rodzina ma szanse wcześniej opuścić szpital.
 
 

Działa i ma szeroki zasięg!

A jak to wygląda w praktyce? Zobaczcie sami 🙂

              Jak już wspominałam, do rozpoczęcia kangurowania konieczny jest przede wszystkim stabilny, samodzielny oddech dziecka oraz odpowiedni stan zdrowia matki. Pierwsza sesja jest bardzo ważna, wymaga czasu i uwagi, zarówno ze strony matki, jak i osoby, która instruuje ją, jak ma postępować z dzieckiem.

              Najlepiej, by matka miała na sobie luźne ubranie, rozpinane od góry. Po umieszczeniu dziecka na piersi, może je wówczas dodatkowo okryć swoją koszulą. To bardzo ważne z punktu widzenia termoregulacji. W trakcie kangurowania dziecko jest gołe, ma założoną jedynie pieluszkę (ułożoną poniżej pępuszka tak, by gołej skóry było jak najwięcej) i czapeczkę. Dlatego po ułożeniu koniecznie należy dziecko ciasno otulić i okryć przed chłodem. Optymalna temperatura dziecka to 36,5 – 37 stopni, dlatego należy, zwłaszcza przy początkach kangurowania, kontrolować ją co 6 godzin.

                Pomieszczenia w szpitalach, w których kanguruje się noworodki tym sposobem, muszą być przystosowane – ważna jest odpowiednia temperatura, pozycja matki – dlatego często ustawia się specjalne fotele do pozycji półleżącej (to najlepsza pozycja do kangurowania). Przy pierwszej sesji warto namówić matkę, by towarzyszył jej mąż lub inna bliska osoba. Ważne, dla kobiety jest wówczas wsparcie – by ktoś razem z nią słuchał instrukcji i na późniejszym etapie mógł służyć jej pomocą.

            Gołe dziecko umieszcza się w pozycji wertykalnej między piersiami matki, tak by klatki piersiowe matki i dziecka stykały się ze sobą. Nóżki dziecka znajdują się w fizjologicznej żabce – ugięte i odwiedzione na boki. Ważne jest ułożenie główki noworodka – lekko wysunięta tak, by drogi oddechowe były cały czas drożne i był możliwy kontakt wzrokowy matki i dziecka. Należy zwrócić szczególną uwagę, aby główka dziecka nie opadała zbytnio ku przodowi, ani też nie odchylała się nadmiernie do tyłu. Ponadto należy ją od czasu do czasu delikatnie odwracać w każdą stronę. Dziecko ułożone w ten sposób owija się ciasno (górny koniec chusty/opaski elastycznej pod uchem dziecka – twarz dziecka całkowicie odkryta) i okrywa (kocykiem, koszulą), by zabezpieczyć przed utratą ciepła. Mocne wiązanie umożliwia matce na późniejszym etapie kangurowanie w trakcie chodzenia i spania. Ważne bowiem, by kontakt był nieprzerwany, trwał jak najdłużej, idealnie 24 godziny na dobre (u kobiet minimum 60 minut – pełny cykl snu dziecka, natomiast u kangurujących mężczyzn maksimum 90 minut, ponieważ ich organizm nie potrafi ochładzać, jedynie grzeje). Kobieta w trakcie pierwszego spotkania jest instruowana, jak samodzielnie wyjmować i ponownie układać dziecko do pozycji kangurowania, tak by czuła się pewnie przy kolejnych sesjach. Po wyjściu ze szpitala kangurowanie powinno być kontynuowane do momentu, aż dziecko będzie dawało znaki, że pozycja ta nie jest dla niego wygodna i już jej nie potrzebuje.

 

Na koniec chciałabym jeszcze odpowiedzieć krótko na ważne pytania:

Czy kangurowanie jest tym samym, co popularne ostatnio chustonoszenie?
           Nie. Kangurowanie poleca na kontakcie nagiej skóry dziecka i gołego brzucha i piersi matki, wymagana jest odpowiednia technika, ułożenie dziecka, temperatura pomieszczenia. Jest to procedura bardzo delikatna, wymagająca od rodzica ostrożności i służąca stabilizacji funkcji życiowych dziecka          

Czy kangurowanie dotyczy tylko dla wcześniaków?

Absolutnie nie. Kangurowanie jest przeznaczone dla wszystkich dzieci, dla wcześniaków i dla tych urodzonych o czasie. Różni się jednak w swojej formie. W przypadku dzieci zdrowych, urodzonych w terminie zaleca się kangurowanie co najmniej 1 godzinę dziennie (to ważne by nie przerywać całego cyklu snu dziecka, który trwa od około 60-90 minut), przynajmniej do ukończenia 3 miesiąca lub do momentu, w którym dziecko pokazuję (wierci się, niecierpliwi), że już dłużej nie potrzebuje takiej formy bliskości. W przypadku wcześniaków natomiast najlepiej, by procedura trwała jak najdłużej, idealnie 24 godziny na dobe. Pomocni mogą być wówczas inni członkowie rodziny.

 
Czy mężczyźni też mogą kangurować?

Nawet powinni, zwłaszcza kiedy matka jest wyczerpana ciągłą opieką nad nowo narodzonym dzieckiem. Ojcowie są bardzo pomocni, szczególnie wtedy, gdy poród bywa rozwiązywany poprzez cesarskie cięcie.

 

Czy kangurować mogą tylko matki rodzące siłami natury?

Nie. Nawet jeśli poród był rozwiązany poprzez cesarskie cięcie, ale matka nie otrzymała znieczulenia ogólnego, jest świadoma i ma wystarczająco sił – może kangurować dziecko. W przypadku znieczulenia ogólnego osobą, która pozostanie w kontakcie skóra do skóry może być ojciec dziecka.

 

Czy kiedy matka opuszcza szpital nadal może kangurować?

Oczywiście, kontynuowanie tej formy opieki jest wskazane po powrocie do domu. Dzieci nadal potrzebują bliskości, aby mogły szybciej się rozwijać. Ważne jest wówczas wsparcie ze strony pracowników służby zdrowia, który udzielają rodzicom wskazówek dotyczących dalszej opieki nad nowo narodzonym dzieckiem w jego codziennym, domowym środowisku.

 

Źródło:

World Health Organization. ( 2003) . Kangaroo mother care : a practical guide. Geneva

Lee J., Bang K.S., The Effects of Kangaroo Care on Maternal Self-esteem and Premature Infants’ Physiological Stability, Korean J Women Health Nurs Vol. 17, No. 5, 454-462, December, 2011.

Badar H., Zauszniewski J., Kangaroo care and postpartum depression: The role of oxytocin, International Journal of Nursing Sciences, Volume 4, Issue 2, 10, Pages 179-183, April 2017.

http://www.kangaroomothercare.com/

http://ninobirth.org/

http://www.skintoskincontact.com/

http://fundacioncanguro.co/KMCT/en/component/users/?view=registration

https://www.rodzicekangury.pl

źródło: http://www.lekton.info/plus/c/c-section-kangaroo-care/