Wczesna Interwencja a Wczesne Wspomaganie Rozwoju. Co to za różnica?

            No właśnie. Czytając polskie źródła dotyczące problematyki udzielania pomocy małemu dziecku, można spotkać się z dwoma terminami:wczesna interwencja” oraz „wczesne wspomaganie rozwoju dziecka”. Nasuwa się pytania o to, czy terminy te różnią się od siebie w jakiś zasadniczy sposób. Psycholog powie – „to zależy” – i będzie miał rację : )

           Pojawiają się wpisy, według których termin wczesna interwencja odnosi się ściśle do oddziaływań o charakterze medycznym i rehabilitacyjnym wobec dzieci zagrożonych niepełnosprawnością, zaś wczesne wspomagania rozwoju skupia się wokół dzieci niepełnosprawnych, z opinią o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju (uzyskaną na podstawie badania zespołu specjalistów w publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej) i dotyczy raczej działań terapeutycznych, wspierających rozwój poznawczy, społeczno-emocjonalny.
I rzeczywiście tak jest, że słowo „interwencja” bardziej kojarzy się nam ze szpitalem i jego formami pomocy, jednak zarówno wczesna interwencja, jak i wczesne wspomaganie rozwoju dotyczą najważniejszego – możliwie wczesnej pomocy małemu dziecku w obliczu zagrożenia niepełnosprawnością lub niepełnosprawności. Na całym świecie tego rodzaju wsparcie określa się  mianem „wczesnej interwencji”. Obejmuje ono wszelkie oddziaływania mające na celu pomoc dzieciom, które urodziły się przedwcześnie, pochodzą z ciąż zagrożonych, z obciążonym wywiadem okołoporodowym, niepełnosprawnością, przewlekłymi chorobami somatycznymi, z ośrodków adopcyjnych po to, by ograniczać pojawiające się trudności rozwojowe. Na wczesną interwencję składają się nie tylko programy rządowe czy oświatowe, ale i postawy ludzi, szeroko rozumiana profilaktyka, wiedza dotycząca rozwoju – wiele różnych aspektów.

        Wydaje się jednak, że przyczyną tego dylematu terminologicznego jest Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej w sprawie organizowania wczesnego wspomagania rozwoju dziecka. Polskie prawo oświatowe „określa warunki organizowania wczesnego wspomagania rozwoju dzieci mającego na celu pobudzanie psychoruchowego i społecznego rozwoju dziecka od chwili wykrycia niepełnosprawności do podjęcia nauki w szkole, zwanego dalej „wczesnym wspomaganiem”. Dlatego właśnie wsparcie małego dziecka, w oparciu o rozporządzenie, które jest obecnie najbardziej rozpowszechnioną formą takiej pomocy, kojarzone jest właśnie z tą nazwą i z pracą m.in. psychologów, pedagogów czy logopedów. Nie jest jednak prawdą, że we wczesnym wspomaganiu nie uczestniczą lekarze i fizjoterapeuci. Zespół specjalistów, który pracuje z dzieckiem, otacza całą rodzinę opieką interdyscyplinarną, w razie potrzeby odsyłając na konsultacje do lekarzy różnych specjalności, w zależności od potrzeb. Wczesne wspomaganie rozumiane w świetle rozporządzenia jest nam po prostu najbliższe i przez jego pryzmat patrzymy często na wczesną pomoc. Można zatem pokusić się o stwierdzenie, że „nasze” wczesne wspomaganie rozwoju dziecka jest pewną częścią szerokiego wachlarza różnorodnych działań, które składają się na wczesną interwencję i sięgają już okresu prenatalnego.

Definicje pojęć formułowane są różne, ciężko je przytaczać i zastanawiać się, która  nich jest lepsza czy gorsza. Warto za to zwrócić uwagę na pewne cechy tych form oddziaływań, które składają się na wczesną interwencję. Ważne aby:

  • pomoc była możliwie jak najwcześniejsza – wiąże się to z szybkim rozpoznaniem problemu, czyli przede wszystkim jakością opieki ze strony specjalistów zajmujących się dzieckiem od najwcześniejszych chwil życia oraz świadomością rodziców (po to, by pozwolić tym drugim otoczyć dziecko potrzebną opieką); pierwsze trzy lata życia małego człowieka to okres dużej plastyczności układu nerwowego, mózg jest bardziej podatny na zmiany w procesie terapeutycznym i możliwe staje się zahamowanie skutków określonych zaburzeń;
  • podejmowane działania miały charakter wielodyscyplinarny – by od początku, już na etapie diagnozy, a także później – w terapii, pomoc dziecku miała charakter współpracy między specjalistami różnych dziedzin (psychologami, logopedami, fizjoterapeutami, pedagogami, lekarzami); dobry specjalista ma świadomość, że jego wiedza i umiejętności skupiają się wokół obszaru, jakim się zajmuje. Kierując się prawdziwą potrzebą pomocy dziecku, odsyła rodziców na konsultację do specjalistów innych dziedzin, by zanim postawi diagnozę mieć pewność, że niczego nie przeoczył;
  • pomoc była skoordynowana – konieczne jest łączenie diagnoz i zaleceń różnych specjalistów w taki sposób, by wzajemnie się uzupełniały – by nie zabrakło określonej formy oddziaływań (np. logopedycznych), ale też by one się nie powielały (np. z dzieckiem pracuje dwóch różnych fizjoterapeutów – panuje mylne przekonanie, że im więcej tym lepiej);
  • w sposób ciągły monitorować rozwój dziecka i w razie konieczności modyfikować program rehabilitacyjno-terapeutyczny;
  • wspierać rodzinę – kiedy myślimy o pracy z małym dzieckiem musimy brać pod uwagę, że działamy głównie poprzez rodziców, oni słuchają zaleceń i wprowadzają je w życie. Żeby specjalista mógł w pełni  udzielić dziecku pomocy, rodzic musi być świadomy problemów jakich ono doświadcza. Często to pierwszy i najtrudniejszy krok. Bardzo ważne zatem jest, by zadbać o tę współpracę i udzielać rodzinie potrzebnego wsparcia;
  • pomoc była dostępna i bliska: celem wczesnej interwencji jest dotarcie do wszystkich rodzin, które potrzebują wsparcia. We wszystkich krajach za priorytetową uznaje się kwestię wyrównania szans pomiędzy regionami w zakresie dostępności usług. Miejsce, w którym dziecko otrzymuje pomoc, powinno znajdować się jak najbliżej miejsca zamieszkania rodziny;
  • zapobiegać wystąpieniu określonych zaburzeń lub też zmniejszać ryzyko ich rozwoju; bardzo ważnym punktem wczesnej interwencji jest profilaktyk pierwszorzędowa – działamy zanim trudności się pojawią;

 

Źródło:
Cytowska B., Winczura B., Wczesna interwencja i wspomaganie rozwoju małego dzieck, Wydawnictwo Impuls, Kraków, 2006.
Rafał – Łuniewska J.,Wczesne wspomaganie rozwoju dziecka w teorii i praktyce, Ośrodek Rozwoju Edukacji, Warszawa 2017.
Piotrowicz R.,Wczesne wspomaganie rozwoju dziecka- kompleksowe wsparcie terapeutyczne dziecka i rodziny. Diagnoza a program, Ośrodek Rozwoju Edukacji.
Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 24 sierpnia 2017 r. w sprawie organizowania wczesnego wspomagania rozwoju dzieci

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *